Có nhiều bức xúc của người dân xung quanh công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi đất để xây dựng các khu đô thị, cụm, điểm công nghiệp… trên địa bàn thành phố Hà Nội, dẫn đến tình trạng khiếu kiện kéo dài, vượt cấp. Xã Đức Thượng, huyện Hoài Đức cũng không phải là trường hợp ngoại lệ.

Theo đơn trình bày của người dân thôn Cựu Quán, xã Đức Thượng, về việc thực hiện Dự án xây dựng chung cư, biệt thự nhà vườn của Công ty Tân Việt có những khuất tất; thu hồi đất có sự bất hợp lý, không bình đẳng; các hộ bị thu hồi đất nông nghiệp chưa được nhận phần đất dịch vụ theo đúng quy định…

Qua xác minh, tìm hiểu thực tế được biết, năm 2006, xã Đức Thượng thực hiện thu hồi, giải phóng mặt bằng (GPMB) 86.000 m2 đất tại khu vực Đồng Riu, Đồng Gối để xây dựng Trường THPT dân lập Bình Minh và khu chung cư, biệt thự, nhà vườn của Công ty Tân Việt theo Quyết định số 1279 và 2111 của UBND tỉnh Hà Tây (cũ). Quá trình GPMB, bàn giao đất cho chủ các dự án, các cơ quan chức năng của huyện Hoài Đức và xã Đức Thượng đã thực hiện đúng trình tự, thủ tục và những quy định của pháp luật. Dự án Trường THPT dân lập Bình Minh được thực hiện đúng tiến độ và năm học 2007-2008 đã có 20 phòng học được hoàn thiện.

Đến năm học 2008-2009, toàn bộ 43 phòng học, phòng chuyên môn, khu hiệu bộ của Trường THPT dân lập Bình Minh được đưa vào sử dụng, đón gần 1.000 em học sinh bước vào năm học mới. Còn Dự án xây dựng chung cư, biệt thự nhà vườn của Công ty Tân Việt thực hiện khá chậm. Sau gần 2 năm, Công ty Tân Việt vẫn chưa thực hiện xong phần san lấp mặt bằng, mọi công việc còn rất bộn bề. Lý giải về việc chậm trễ của Công ty Tân Việt, lãnh đạo huyện Hoài Đức cho hay: Do thời tiết không thuận lợi và vẫn còn 2 hộ chưa nhận tiền đền bù, bàn giao mặt bằng, nên tiến độ thực hiện của doanh nghiệp chưa được như ý muốn. Tuy nhiên, sự giải thích của huyện Hoài Đức là không thuyết phục và mang tính chất đối phó, biện hộ cho doanh nghiệp. Khi thực hiện thu hồi đất, người dân đã chấp hành nghiêm chủ trương của Đảng, Nhà nước. Vậy mà, thu hồi được rồi, lại bỏ đất hoang cho cỏ dại mọc quả là quá lãng phí; trong khi người dân không có đất canh tác (ảnh).

Đối với việc thu hồi đất để giao cho các gia đình bị thu hồi đất nông nghiệp, UBND xã Đức Thượng đã thực hiện theo quy định của Nghị định 17/CP, ngày 27-1-2006 của Chính phủ. Ngày 14-4-2007, thôn Cựu Quán đã tổ chức họp dân và thống nhất lấy xứ đồng: Cây Dơ, Quạt Nan, Cửa Cầu, Gon Giữa (liền kề với Dự án chung cư, biệt thự, nhà vườn) để làm khu dịch vụ trả cho các hộ bị thu hồi đất. Tháng 3-2008, xã đã xây dựng kế hoạch, quy hoạch, tờ trình xin phê duyệt đất dịch vụ; đồng thời, tiến hành đo đạc, lập bản đồ địa chính, rà soát diện tích đất, lập sổ mục kê thu hồi đất tới từng hộ xã viên trong thôn… Ngày 31-7-2008, UBND tỉnh Hà Tây (cũ) đã ban hành quyết định số 3201 thu hồi 18.898,6 m2 đất để xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu đất dịch vụ của xã Đức Thượng; trong đó, diện tích đất hai lúa là 17.508,1 m2, diện tích đất nhà ở 626,75 m2, đường ruộng 763,73 m2.

Thế nhưng, trong số gần 70 hộ bị thu hồi đất của khu dịch vụ, đến nay mới chỉ có 40 hộ nhận tiền đền bù, bàn giao mặt bằng và có 2 hộ vi phạm, xây dựng tường bao, nhà cửa trái phép trên diện tích 626 m2. Nhân dân thôn Cựu Quán không đồng tình với chính quyền địa phương về việc thu hồi đất nông nghiệp chỉ tập trung vào một số hộ nhất định, không cân đối diện tích giữa các gia đình trong thôn và thu hồi vượt quá số diện tích đất cần thiết. Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Mậu, Phó Chủ tịch UBND xã Đức Thượng cho rằng: Quan điểm của địa phương là thực hiện dự án ở thôn nào, thì quy hoạch đất dịch vụ ở thôn đó và phải thuận tiện cho việc kinh doanh, sản xuất, phát triển dịch vụ cho nhân dân sau này.

Trưởng phòng Tài nguyên Môi trường huyện Hoài Đức, thì lý giải: Ngoài diện tích đất bồi thường cho các hộ dân có đất nông nghiệp bị thu hồi theo quy định, trên khu vực đất dịch vụ còn phải xây dựng cơ sở hạ tầng, đường đi, hệ thống cây xanh, các công trình phúc lợi…, do vậy phải thu hồi diện tích đất lớn hơn thực tế đền bù cho các hộ. Đành rằng, thu hồi đất làm khu dịch vụ rất cần ở vị trí thuận lợi, gần đường giao thông, song chắc chắn dẫn đến tình trạng: Đất tốt thì hết, nhiều hộ không còn đất canh tác và đời sống sẽ rất khó khăn. Trong khi đó, nhiều cánh đồng xấu, chỉ cấy được một vụ lúa bấp bênh, nhân dân rất muốn chuyển đổi, thì lại không bị thu hồi. Do vậy, không nên vì lợi ích trước mắt mà làm ảnh hưởng đến cuộc sống lâu dài của nhân dân và dẫn đến nhiều hệ lụy khác.

Thiết nghĩ, trong quá trình thu hồi đất, GPMB để thực hiện các dự án, chính quyền huyện Hoài Đức nên cân đối, phân bổ diện tích giữa các hộ gia đình trong thôn, xóm cho hợp lý và quy hoạch ở những nơi chỉ cấy được một vụ lúa, năng suất bấp bênh. Các cơ quan chức năng của Hoài Đức thường xuyên kiểm tra, đôn đốc hơn nữa việc thực hiện các dự án trên địa bàn huyện.